{"id":1116,"date":"2024-07-11T11:48:33","date_gmt":"2024-07-11T08:48:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/?p=1116"},"modified":"2024-07-11T11:48:53","modified_gmt":"2024-07-11T08:48:53","slug":"calisan-buluslarinda-zorunlu-tahkim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/calisan-buluslarinda-zorunlu-tahkim\/","title":{"rendered":"\u00c7ALI\u015eAN BULU\u015eLARINDA ZORUNLU TAHK\u0130M"},"content":{"rendered":"

17.01.2017 tarihinde yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6769 say\u0131l\u0131 S\u0131nai M\u00fclkiyet Kanununun 115\/11 bendinde yer alan, \u201c\u00c7al\u0131\u015fan bulu\u015flar\u0131 ile ilgili bedel tarifesi ve uyu\u015fmazl\u0131k h\u00e2linde izlenecek tahkim usul\u00fc y\u00f6netmelikle belirlenir\u201d<\/em> d\u00fczenlemesi ile, \u00e7al\u0131\u015fan bulu\u015flar\u0131 ile ilgili uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ZORUNLU TAHK\u0130M yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereklili\u011fi ortaya koyulmu\u015ftur.<\/p>\n

Maddede s\u00f6z edilen TAHK\u0130M usul\u00fc, 29.09.2017 tarihli Resmi Gazetede yay\u0131nlanan \u201c\u00c7al\u0131\u015fan Bulu\u015flar\u0131na, Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131nda Ger\u00e7ekle\u015ftirilen Bulu\u015flara Ve Kamu Destekli Projelerde Ortaya \u00c7\u0131kan Bulu\u015flara Dair Y\u00f6netmelik\u201d <\/em>(\u00c7al\u0131\u015fan Bulu\u015flar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi) ile belirlenmi\u015ftir. Esasen, 551 say\u0131l\u0131 KHK de de bu t\u00fcr uyu\u015fmazl\u0131klarda tahkim yolu \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ise de, s\u00f6z konusu usule dair yay\u0131nlanmas\u0131 gereken Y\u00f6netmelik \u00e7\u0131kart\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan, an\u0131lan maddenin uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015f, uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n yarg\u0131 yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Tahkim konusundaki d\u00fczenlemeye, \u00c7al\u0131\u015fan Bulu\u015flar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 24. Maddesinde yer verilmi\u015ftir. Madde, a\u015fa\u011f\u0131daki d\u00fczenlemeyi i\u00e7ermektedir:<\/p>\n

\u201c(1) \u00c7al\u0131\u015fan ve i\u015fverenin, bu Y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re \u00f6denecek bedelin miktar\u0131 ve \u00f6denme \u015fekli \u00fczerinde, i\u015fveren hizmet bulu\u015fu \u00fczerinde tam hak talebinde bulunmu\u015fsa patent veya faydal\u0131 model verildi\u011fi tarihten, k\u0131smi hak talebinde bulunmu\u015fsa i\u015fverenin bulu\u015ftan yararlanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren iki ay i\u00e7inde anla\u015famamalar\u0131 halinde uyu\u015fmazl\u0131k bu Y\u00f6netmelikteki hesaplamalar kapsam\u0131nda\u00a0tahkim yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenir.<\/em><\/p>\n

(2) Tahkime ili\u015fkin olarak yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde tahkim s\u00f6zle\u015fmesi bulunma \u015fart\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n\u00a012\/1\/2011\u00a0tarihli ve 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanununun tahkime ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Yabanc\u0131l\u0131k unsuru ta\u015f\u0131yan ihtilaflarda\u00a021\/6\/2001\u00a0tarihli ve 4686 say\u0131l\u0131 Milletleraras\u0131 Tahkim Kanunu uygulan\u0131r.<\/em><\/p>\n

(3) \u00c7al\u0131\u015fan ve i\u015fverenin i\u015f ili\u015fkisinin, patent veya faydal\u0131 model verilmeden \u00f6nce sona ermi\u015f olmas\u0131 halinde bu Y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re \u00f6denecek bedelin miktar\u0131 ve \u00f6denme \u015fekli \u00fczerindeki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde birinci ve ikinci f\u0131kra h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.<\/em><\/p>\n

(4)\u00a0\u00c7al\u0131\u015fan ile i\u015fveren aras\u0131nda ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kendi aras\u0131nda bu Y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar tahkim yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenir.<\/em><\/p>\n

(5)Taraflar bu madde kapsam\u0131nda tahkim yoluna ba\u015fvurmadan \u00f6nce uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131\u00a07\/6\/2012\u00a0tarihli ve 6325 say\u0131l\u0131 Hukuk Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda Arabuluculuk Kanunu kapsam\u0131nda da \u00e7\u00f6zebilirler.\u201d<\/em><\/p>\n

Maddenin 4. Bendinde yer alan d\u00fczenlemeye g\u00f6re, hem i\u015fveren ile bulu\u015f sahibi \u00e7al\u0131\u015fan aras\u0131ndaki ve hem de birden fazla bulu\u015f sahibi olan patentlerde, bulu\u015f sahipleri aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ZORUNLU TAHK\u0130M\u2019e tabi oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Y\u00f6netmelik ve Kanun, bir yandan ZORUNLU TAHK\u0130M\u2019e ili\u015fkin d\u00fczenleme getirirken, di\u011fer yandan 24\/5 bendi ile de farkl\u0131 bir alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olan ARABULUCULUK yoluna da ba\u015fvurulabilece\u011fine ili\u015fkin d\u00fczenleme getirmi\u015ftir. Ancak bu yol zorunlu de\u011fil, ihtiyari olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

S\u00f6z konusu d\u00fczenlemenin bir k\u0131s\u0131m maddeleri yarg\u0131ya ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ise de, Dan\u0131\u015ftay 10. Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 26.11.2020 tarih, 2017\/3748 E, 2020\/5479 K say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile ve \u00f6zetle, \u201c6769 say\u0131l\u0131 Kanun ile, bedel ve \u00f6deme \u015feklinin i\u015fveren ile \u00e7al\u0131\u015fan taraf\u0131ndan belirlendi\u011fi, bedelin belirlenmesinde ise hizmet bulu\u015funun ekonomik de\u011feri, \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n i\u015fletmedeki g\u00f6revi ve i\u015fletmenin hizmet bulu\u015funun ger\u00e7ekle\u015ftirilmesindeki katk\u0131s\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve \u00e7al\u0131\u015fan bulu\u015flar\u0131 ile ilgili olarak bedel tarifesinin Y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenece\u011finin kurala ba\u011fland\u0131\u011f\u0131, bu y\u00f6n\u00fcyle yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere Kanun\u2019un verdi\u011fi yetkiye istinaden, Kanunla belli edilen kriterler do\u011frultusunda bulu\u015f bedelinin hesaplama usul ve y\u00f6ntemlerinin detayland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fin iptali istenilen d\u00fczenlemelerinde Kanun\u2019u a\u015fan veya Kanun\u2019la \u00e7eli\u015fen bir y\u00f6n bulunmad\u0131\u011f\u0131\u201d <\/em>gerek\u00e7esi ile davan\u0131n reddine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Davada iptali istenen h\u00fck\u00fcmler, \u00c7al\u0131\u015fan Bulu\u015flar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011finin, 1., 2., 3., 12., 13., 14., 15., 16., 17., 18., 21., 22., 24. Maddelerinin tamam\u0131, 10. Maddesinin 2. Ve 3. F\u0131kralar\u0131, 11. Maddesinin 2., 3. Ve 4. C\u00fcmleleri, 23. Maddesinin 2. F\u0131kras\u0131ndan ibarettir.<\/p>\n

An\u0131lan Dan\u0131\u015ftay karar\u0131 temyiz istemi ile Dan\u0131\u015ftay \u0130dari Dava Daireleri Kurulu\u2019na ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ve \u0130dari Dava Daireleri Kurulu\u2019nun 28.02.2022 tarihli ve 2021\/2395 E, 2022\/679 K say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile temyiz isteminin reddi ile karar\u0131n onanmas\u0131na kesin olarak karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Kanaatimizce bu yasal d\u00fczenleme, \u00f6zellikle de bulu\u015f sahipleri y\u00f6n\u00fcnden hak arama h\u00fcrriyetinin \u00f6n\u00fcnde bir engel te\u015fkil etmektedir. Arabuluculu\u011fu ihtiyari olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcrken, tahkimin zorunlu olmas\u0131n\u0131n, do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. D\u00fczenlemeden, neden arabuluculuk yolunun ihtiyar\u0131, ancak tahkim yolunun zorunlu oldu\u011fu hususu anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. Arabuluculuk, taraflar\u0131n tam iradelerinin yans\u0131t\u0131labildi\u011fi, taraflar\u0131n istedikleri gibi bir karara varma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulundu\u011fu bir yol iken, tahkimde yine taraflar ad\u0131na hakemler karar vermekte ve hakemlerin karar\u0131na kar\u015f\u0131, usule ili\u015fkin hususlar d\u0131\u015f\u0131nda yarg\u0131 yoluna gitmek m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00a0<\/em>T\u00fcrk Hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u00e7erik denetimi yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 hem milli hem de milletleraras\u0131 tahkim bak\u0131m\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir. Ancak baz\u0131 kullan\u0131c\u0131lar (tacirler veya vekilleri) tahkimde i\u00e7erik denetimini tercih edeceklerini beyan etmektedir. Yine \u00fclkemizde baz\u0131 yarg\u0131 kararlar\u0131 incelendi\u011finde kamu d\u00fczenini geni\u015f yorumlamak suretiyle ya da 1927 y\u0131l\u0131nda kabul edilen m\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu (HUMK) zaman\u0131nda i\u00e7erik denetimine olanak sa\u011flayan baz\u0131 yarg\u0131 kararlar\u0131na dayanmak yoluyla i\u00e7erik denetimi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmekte veya yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi tavsiye edilmektedir.[1]<\/strong><\/a><\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>Kamu d\u00fczeninin geni\u015f yorumlanmas\u0131na \u00f6rnek olarak baz\u0131 Yarg\u0131tay kararlar\u0131 g\u00f6sterilebilir. (Yarg\u0131tay 13 Hukuk E. 2012\/8426 17.04.2012; E. 2012\/8425 K. 2012\/10348 17.04.2012 ve E. 2011\/19737 K. 2012\/25406 13.11.2012 (kararlar yay\u0131nlanmam\u0131\u015ft\u0131r). Bkz. \u015eanl\u0131\/Esen\/Ataman Figanme\u015fe, s. 791, dipnot 655.) [2]<\/strong><\/a><\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>Burada yer alan kararlardan birisini yaz\u0131m\u0131za almay\u0131 uygun g\u00f6rd\u00fck. \u201c\u2026O halde, taraflar aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k 8 y\u0131l\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde bu konuda herhangi bir ihtilaf olmamas\u0131na, iskontolar\u0131n matraha dahil edilerek Hazine pay\u0131 ve KMKP\u2019n\u0131n \u00f6denmi\u015f olmas\u0131na, 2005 tarihli s\u00f6zle\u015fme tadilinden sonra da 9 ay boyunca uygulaman\u0131n bu \u015fekilde devam etmi\u015f olmas\u0131na, davac\u0131 \u015firketin mali denet\u00e7isinin uyar\u0131s\u0131 \u00fczerine s\u00f6z konusu ihtilaf\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 sabit olmas\u0131na ra\u011fmen, Tahkim Kurulu taraf\u0131ndan taraflar\u0131n ger\u00e7ek iradelerine, T\u00fcrk Hukuk kurallar\u0131na ve bu kurallar\u0131n ihdas amac\u0131na ayk\u0131r\u0131 olacak \u015fekilde nesnel yorum metoduyla, hazine pay\u0131 ve KMKP\u2019n\u0131 azalt\u0131c\u0131 \u015fekilde karar verilmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle, s\u00f6z konusu karar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, imtiyaz s\u00f6zle\u015fmesinin niteli\u011fine, Devletin s\u00fcrekli bir gelir elde etme amac\u0131na, emredici kanun h\u00fck\u00fcmlerine, kamu menfaatine dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk kamu d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. O halde mahkemece, sonu\u00e7lar\u0131 T\u00fcrk kamu d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furacak olan Tahkim Karar\u0131n\u0131n, (1) ve (2) no\u2019lu bentlerinin iptaline karar verilmesi gerekirken, davan\u0131n reddine karar verilmi\u015f olmas\u0131, usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 olup, bozmay\u0131 gerektirir\u2026.\u201d[3]<\/strong><\/a> <\/em>S\u00f6z konusu kararda, kamu d\u00fczeni kavram\u0131na da a\u00e7\u0131kl\u0131k getirilmi\u015ftir:\u201c\u0130\u00e7 hukukta kamu d\u00fczeni, T\u00fcrk toplumunun temel yap\u0131s\u0131 ve temel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyan kurallar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu kurallar i\u00e7 hukukta taraflar\u0131n uymalar\u0131 zorunlu olan, gerek kanun gerekse \u00f6zel hukuka ait kurallardan olu\u015fur.\u201d <\/em>a\u00e7\u0131klamas\u0131 yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

Esasen, kamu d\u00fczenini geni\u015f yorumlayan yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n, bizim endi\u015femizi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131, tahkim kararlar\u0131nda i\u00e7erik denetimi yap\u0131lmamas\u0131n\u0131n, kamu d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131l\u0131k denetimini ve esasen bu durumun da taraflar\u0131n hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncemizi desteklemektedir.<\/p>\n

[1]<\/a> T\u00fcrk Tahkim Akademisi, Tahkimde G\u00fcncel Sorunlar V-VI, sayfa 155-156, Tahkimde \u0130\u00e7erik Denetimi, Prof. Dr. Ali Ye\u015fil\u0131rmak<\/p>\n

[2]<\/a> T\u00fcrk Tahkim Akademisi, Tahkimde G\u00fcncel Sorunlar V-VI, sayfa 159, Tahkimde \u0130\u00e7erik Denetimi, Prof. Dr. Ali Ye\u015fil\u0131rmak<\/p>\n

[3]<\/a> Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesi, 2012\/8426 E,<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

17.01.2017 tarihinde yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6769 say\u0131l\u0131 S\u0131nai M\u00fclkiyet Kanununun 115\/11 bendinde yer alan, \u201c\u00c7al\u0131\u015fan bulu\u015flar\u0131 ile ilgili bedel tarifesi ve uyu\u015fmazl\u0131k h\u00e2linde izlenecek tahkim usul\u00fc y\u00f6netmelikle belirlenir\u201d d\u00fczenlemesi ile, \u00e7al\u0131\u015fan bulu\u015flar\u0131 ile ilgili uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ZORUNLU TAHK\u0130M yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereklili\u011fi ortaya koyulmu\u015ftur. Maddede s\u00f6z edilen TAHK\u0130M usul\u00fc, 29.09.2017 tarihli Resmi Gazetede yay\u0131nlanan \u201c\u00c7al\u0131\u015fan Bulu\u015flar\u0131na, Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1116"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1116"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1117,"href":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1116\/revisions\/1117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eyuboglu.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}